Οι φονξιοναλιστικές ερμηνείες του Ολοκαυτώματος, οι θεωρήσεις που γυρεύουν να το συλλάβουν με τους όρους της εργαλειακής ορθολογικότητας και των συμβατικών θεωριών του «αποδιοπομπαίου τράγου» δεν μπορούν να εξηγήσουν γιατί, στα τελευταία δύο χρόνια του πολέμου, καθώς οι γερμανικές δυνάμεις κατατροπώνονταν από τον Κόκκινο Στρατό, ο εξοπλισμός και το προσωπικό τους στρεφόταν σε άλλες διαδρομές από τους πιθανούς στρατιωτικούς στόχους, έτσι ώστε να μεταφέρουν Εβραίους στους θαλάμους αερίων από μέρη τόσο μακρινά όσο το νησί της Ρόδου
– Moishe Postone [1]
Σαν σήμερα, στις 23 Ιουλίου 1944, ξεκίνησε η απέλαση των Εβραίων από τα νησιά της Ρόδου και της Κω με προορισμό το Άουσβιτς. Είχε προηγηθεί ο εκτοπισμός των Εβραίων της Κρήτης που κατέληξε σε ένα τραγικό ναυάγιο [2].
Η απέλαση τους αποτελεί ένα σημαντικό παράδειγμα για το τι σημαίνει ορθολογικοποίηση της ανορθολογικότητας του σχεδίου των ναζί για την εξόντωση του Ευρωπαϊκού Εβραϊσμού. Πραγματικά οι ναζί μόχθησαν για να πετύχουν τον στόχο τους, ακόμα και σε μια στιγμή όπου ήταν θέμα χρόνου η νίκη του Κόκκινου Στρατού στα σημαντικά μέτωπα του πολέμου. Αν και η έκβαση του πολέμου είχε ήδη κριθεί, οι ναζί συνέχιζαν με μεγάλο πάθος το παρανοϊκό τους έργο.
Για την εθνικοσοσιαλιστική βαρβαρότητα το να εξοντωθούν όλοι οι Εβραίοι ήταν απόλυτη προτεραιότητα, ακόμη κι αν ήσαν ελάχιστοι ξεχασμένοι σε κάποιο νησί, στην άκρη της ανατολικής Μεσογείου. Σύμφωνα με πρόσφατο άρθρο της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ: Χίλιοι εξακόσιοι εβδομήντα τρεις άνθρωποι από τη Ρόδο και 98 από την Κω θα επιβιβαστούν σε πλοία για τον Πειραιά. Υπάρχει όμως και το ακόμη πιο απίστευτο: ένα από τα πλοιάρια θα κάνει στάση στη Λέρο για να πάρει έναν και μόνον Εβραίο. Ήταν πράγματι τέτοια απειλή για το καταρρέον Ράιχ ο ένας και μοναδικός Εβραίος στην άκρη της Μεσογείου; [3]
Οι Εβραίοι της Ρόδου, το 1941, αριθμούσαν πληθυσμό περίπου 2.000 άτομα και διατηρούσαν τέσσερις συναγωγές. Μετά το Ολοκαύτωμα μόνο μία διασώθηκε, η «Καλ Σαλώμ» αποτελώντας σήμερα την αρχαιότερη συναγωγή της Ελλάδας. Οι Ροδίτες Εβραίοι ήταν γνωστοί ως «Ροδεσλί» και είχαν ισπανοεβραϊκές ρίζες. Είχαν μεταναστεύσει στο νησί της Ρόδου από τη Σαλονίκη το 1522, μετά την κατάκτηση του νησιού από τους Οθωμανούς.
Η Εβραϊκή γειτονιά των «Ροδεσλί» βρισκόταν στο Κάστρο της Ρόδου. Όπως έγινε και σε άλλες περιπτώσεις, η Οθωμανική Αυτοκρατορία εφάρμοσε ευνοϊκά νομοθετικά μέτρα που επέτρεψε στο εβραϊκό στοιχείο να αναπτύξει σημαντικά το εμπόριο για περίπου τέσσερις αιώνες, καθιστώντας τη Ρόδο μεγάλο εμπορικό κέντρο της Αυτοκρατορίας. Στις απαρχές του 20ού αιώνα, με την βοήθεια των αφομοιωτικών οργανισμών, κυρίως της Alliance Israélite Universelle, απέκτησαν δύο σχολεία. Ένα αρένων το 1901 και ένα θηλέων το 1902.
Μετά την σύλληψη τους, οι Εβραίοι των νησιών του ανατολικού Αιγαίου μεταφέρθηκαν στο Χαϊδάρι και από εκεί στα στρατόπεδα θανάτου της ναζιστικής Γερμανίας.
Στη μνήμη τους, ανεγέρθηκε ένα μνημείο τον Ιούνιο του 2002 στην πλατεία Εβραίων Μαρτύρων του Ολοκαυτώματος. Το μνημείο είναι η πολύγλωσση στήλη που βλέπετε στην κεντρική φωτογραφία του άρθρου.
πηγές:
[1] Moishe Postone Οι Ιστορικοί και το Ολοκαύτωμα σελ 17
[2] Σχετικά διαβάστε άρθρο της εφημερίδας «Χανιώτικα Νέα» https://www.haniotika-nea.gr/i-vythisi-toy-ploioy-tanais-kai-i-apoleia-tis-evraikis-koinotitas-tis-kritis/
[3] Άρθρο της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ
